"Sahadayken Gol" Metriği: Geleneksel İstatistiklerden Neden Daha Doğru?

Geleneksel İstatistiklerin Kör Noktası

Bir oyuncuya bakıyorsunuz. Doksan dakika sahaya çıktı. Takım 3-0 kazandı. Geleneksel istatistik bir galibiyet kaydeder.

Ama bir saniyeliğine düşünelim. Eğer maçtaki o üç gol 90. dakikada yedek yeni gelmişken atıldıysa? Geleneksel istatistik hâlâ aynı galibiyeti yazıyor. Bir 90 dakika oynayan, sahadayken takım önde geçirmemiş bir oyuncu, "bu maçı kazandı" istatistiğine sahip.

Bu adaletsiz. Goalence'in strict on-pitch goal metric'i bu kör noktayı kapatmak için tasarlandı.

Algoritma: Üç Adım

Adım 1: Sahada olduğu pencereyi çıkar.

Eğer maçın başında sahadaysa pencere 0. dakikada başlar. Yedek olarak girdiyse, giriş dakikasında başlar. Çıktıysa veya kırmızı kart gördüyse, o dakikada biter. Sonuna kadar oynadıysa pencere 90 + uzatma'ya kadar uzar.

Adım 2: Maçtaki tüm gollerin dakikasını event log'undan al. Gol atan takımı belirle (kendi kalesine gollerde gerçek atan takımı tespit et).

Adım 3: Pencere içindeki golleri say.

$$\text{team\_goals\_on\_pitch} = \#\{\text{gol} : \text{window\_start} \leq \text{gol.dakika} \leq \text{window\_end}, \text{atan} = \text{oyuncunun\_takımı}\}$$

Aynı şekilde rakibin sahadayken attığı goller team_goals_conceded_on_pitch olarak ayrı sayılır. Yani iki sayı: senin takımının attığı + rakibin senin sahanda attığı.

Galip Dakika: Daha Derin Bir Adım

2026 Mayıs'ında geliştirdiğimiz dakika-bazlı versiyon her dakikayı kategorize eder:

• Oyuncu sahadayken takım önde ise → winning minute
• Berabere ise → drawing minute
• Geride ise → losing minute

Bu, "85. dakikada gol gelen 90 dakikalık maç" örneğine açık bir cevap verir. Oyuncu 85 dakika beraber, 5 dakika önde olarak sayılır. Tam galibiyet sayılmaz.

Yani bir oyuncuyu sadece "bu maçı kazandı mı?" sorusuyla değil "sahada olduğu dakikaların yüzde kaçında takımı öndeydi?" sorusuyla ölçüyoruz. Bu farklı bir metrik. Daha adil.

Süper Lig Örneği

Verilerimize göre Galatasaray'ın yedek kalecisi Günay Güvenç, 739 dakika oynadığı maçlarda takımının %64.7'sini önde geçirdi, Süper Lig'in en yüksek değeri. Bu, başlangıçtan beri Galatasaray'ın bu sezon her zaman önce gol atan takım olduğunu yansıtıyor.

Yani bir yedek kalecinin galip dakika oranı, kulübünün sıralama gücünün etkili bir göstergesi olabiliyor.

Hull City (Championship 6. sırada) en yüksek oyuncusu Darko Gyabi, 487 dakika oynayıp %46.4 ile listenin başında. Bu, takımın Championship orta hat puanına yakın bir değer.

Akademik Köken

Bu metrik MIT Sloan Sports Analytics Conference'da basketbol için geliştirilmiş plus/minus istatistiğinin futbol versiyonu olarak düşünülebilir. NBA'de plus/minus, oyuncunun sahada olduğu sürede takımın net puan farkını ölçer.

Futbolda doğrudan analog gerçek-zamanlı veri seyrekliği yüzünden kullanılamaz. Bizim yaklaşımımız post-hoc reconstruction: maç olayları log'undan oyuncu pencerelerini ve gol zamanlarını birleştirerek geriye dönük hesap.

Yani: NBA'in fikri, futbolun verisiyle, sonradan hesaplanmış hâli.

Sıralamalar Neden Sürpriz Yapıyor?

Bu metriği gördüğünüzde tabloda golcüyü değil, takımı götüren oyuncuyu öne çıkardığını fark edersiniz. Galatasaray'ın yedek kalecisi listenin üstünde çünkü:

1. Sık sık önde başlayan maçlarda dakika alıyor
2. Galatasaray bu sezon Süper Lig şampiyonluk yarışındaki en istikrarlı takım

Bu, gole karışan sürelerle ödüllendiren goals_per_match ve assists metriklerinden çok farklı bir resim çizer.

İmplikasyon: tek bir metric yetmez. Birkaç metric birlikte oyuncunun gerçek etkisini gösterir.

Goalence Hikayeleri'nde tüm bu metric'lere doğrudan erişim sağlıyoruz. Sahadayken Gol ve Galip Dakika % kolonları her takım ve her lig sayfasında tıklanabilir.

Hedef: futbol istatistiğini maç sayısından gerçek etkiye taşımak. Çünkü 90 dakika oturan bir oyuncuyu "kazandı" sayan bir istatistik, gerçeği eksik anlatıyor.